ÖZET
Tarihi uzun yıllar öncesine dayanan yalan bilgi ve haber üretimi, tüketimi ve paylaşımı sorunu, internet teknolojisinin gelişmesiyle birlikte ile tüm dünyayı etkisi altına almaya başlamıştır.
Giderek büyüyen bu sorun, insanlığın geleceğini tehdit eden ciddi bir tehlike haline gelme yolundadır. Farklı zamanlarda yapılan bilimsel araştırmalarda, bu sorununun açıklanması ve anlaşılmasına yönelik teoriler geliştirilmiş, çözüm yolları önerilmiştir. Ancak, farklı bir çok faktörden kaynaklanan olan bu sorunun anlaşılabilmesi için, genel bir bakış açısı ile yapılan çalışmalardan bir adım daha ileriye giderek, bu faktörlerin her birine yönelik çözüm odaklı çalışmalar yapılması gerektiği kanaatindeyiz.
ABSTRACT
The problem of production, consumption, and sharing of false information and news, whose history dates back many years, has begun to affect the whole world with the development of Internet technology.
This growing problem is on the way to becoming a serious danger threatening the future of humanity. In scientific research conducted at different times, theories have been developed to explain and understand this problem, and solutions have been proposed.
However, in order to understand this problem, which is caused by many different factors, we believe that it is necessary to go one step further than the studies carried out with a general point of view and to carry out solution-oriented studies for each of these factors.
Yalan/sahte Haberlerin Yaygınlaşmasınd Sosyal Dışlanmışlık Faktörü Analizi
İnsanların, sosyal medyada “Yalan Haber” ana başlığında toplanabilecek (Yalan, sahte, yanlış ve yanıltıcı bilgi/haber) içeriği üretme, tüketme ve paylaşma davranışı, bir mahallede herhangi bir kadın tarafından uydurulan bir dedikodunun, kulaktan kulağa mahalledeki bütün kadınlara yayılmasına benzer bir süreç takibeder.
Sosyal medya kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte, her bir kullanıcı kendi yaşamı, arkadaşlarıyla yaptıkları etkinlikleri ve çevresinde gelişen olaylarla ilgili bilgiler, fotoğraflar ve video görüntülerini kendi arkadaş grubu üyeleriyle paylaşmaya başlamıştır. Bu paylaşımlar her bir arkadaş grubu üyesince, bağlantılı olduğu farklı arkadaşlık gruplarında tekrar tekrar paylaşılarak kısa bir zaman içinde dünyanın farklı coğrafyalarındaki kullanıcılara ulaşmaktadır.
İletişim teknolojisindeki gelişmelerin sunduğu imkanlar, insanların birbirleriyle haberleşmesinde büyük kolaylık sağlamaktadır. Ancak, “Yalan Haber” içeriği üreten kötü niyetli insanlar da aynı teknolojik imkanlardan yararlanarak toplumların ekonomik, siyasi sosyal ve kültürel hayatlarına müdahale etmekte, suç ve şiddetin artmasına, toplumların geleneksel yapılarının bozulmasına neden olmakta, farklı dinlere inananlar ve farklı etnik gruplar arasına kin ve nefret tohumları ekerek insanları birbirine düşürmekte, sonunda büyük kargaşaların yaşanmasına hatta ülkeler arasında çatışmaların çıkmasına bile neden olmaktadır. Tarihi uzun yıllar öncesine dayanan yalan bilgi ve haber üretimi, tüketimi ve paylaşımı sorunu, internet teknolojisinin gelişmesiyle birlikte ile tüm dünyayı etkisi altına almaya başlamıştır. Giderek büyüyen bu sorun, insanlığın geleceğini tehdit eden ciddi bir tehlike haline gelme yolundadır. Giderek büyüyen bu sorun, insanlığın geleceğini tehdit eden ciddi bir tehlike haline gelme yolundadır. Farklı zamanlarda yapılan bilimsel araştırmalarda, bu sorununun açıklanması ve anlaşılmasına yönelik teoriler geliştirilmiş, çözüm yolları önerilmiştir. Ancak, farklı bir çok faktörden kaynaklanan olan bu sorunun anlaşılabilmesi için, genel bir bakış açısı ile yapılan çalışmalardan bir adım daha ileriye giderek, bu faktörlerin her birine yönelik çözüm odaklı çalışmalar yapılması gerektiği kanaatindeyiz. Bu varsayımdan hareketle çalışmamızın amacını, şimdiye kadar yapılan araştırmalarda üzerinde gereği kadar durulmayan, bireylerin yaşadığı sosyal dışlanmışlık kaygısının, yalan/sahte bilgi ve haberlerin yaygınlaşmasındaki rolünü incelemek olarak tespit ettik. Bir başka ifadeyle bu çalışmanın amacı yalan haberlerin yaygınlaşmasında, “Sosyal Dışlanmışlık Faktörü”nün oynadığı rolün analiz edilmesidir.
